Η ΕΠΟΧΗ : Συνέντευξη με τον πολιτικό αναλυτή Πέτρο Ιωαννίδη
Η «έρευνα για τη δημοκρατία» που πραγματοποιήθηκε από την aboutpeople για λογαριασμό του Progressive Lab στην Ελλάδα, τη Γαλλία, τη Σουηδία, τη Ρουμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο έδειξε ότι οι πολίτες είναι αντισυστημικοί, απαισιόδοξοι, αλλά δημοκράτες. Καθώς φαίνεται, το 76% των πολιτών δηλώνει δυσαρεστημένο από τον τρόπο λειτουργίας της δημοκρατίας, μακράν υψηλότερο ποσοστό από τον μέσο όρο των πέντε χωρών (56,8%). Το κυρίαρχο στοιχείο για τη δημοκρατία είναι η πολιτική απαλλαγμένη από τη διαφθορά (35,2%), οι ελεύθερες εκλογές (25,6%) και η ελευθερία έκφρασης (21,1%). Οι παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά τη δημοκρατία στην Ελλάδα είναι η πεποίθηση ότι οι αποφάσεις επηρεάζονται καθοριστικά από μεγάλα συμφέροντα (29,1%), η έλλειψη ουσιαστικής λογοδοσίας των πολιτικών και των κομμάτων (28,9%) και η επιρροή της δικαιοσύνης από την εκάστοτε κυβέρνηση (25,7%). Τέλος, διχασμένη εμφανίζεται η Ελλάδα ως προς τη δυνατότητα των πολιτών να επηρεάσουν τα πράγματα στη χώρα τους, με το 49,1% να δηλώνει ότι δεν μπορεί να ασκήσει επιρροή έναντι του 46,4% που απαντά θετικά. Συζητάμε με τον πολιτικό αναλυτή Πέτρο Ιωαννίδη για τα συμπεράσματα από την έρευνα, διατρέχοντας και την πολιτική επικαιρότητα.
Να αρχίσουμε με την τρέχουσα πολιτική; Πως διαμορφώνεται το σκηνικό; Τι μας λένε οι δημοσκοπήσεις;
Είναι ένα σκηνικό σε αναμονή. Μην ξεχνάμε ότι στις δημοσκοπήσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας στην πρόθεση ψήφου απουσιάζουν 2 ή 3 κόμματα που πιθανότατα θα διεκδικήσουν την ψήφο των πολιτών. Άρα όλοι βρισκόμαστε σε μια κατάσταση αναμονής μέχρι να διαμορφωθεί το τελικό προεκλογικό τοπίο. Αναλυτές, κόμματα και φυσικά οι ψηφοφόροι. Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους που κατά τη γνώμη μου έχουμε τόσο μεγάλο ποσοστό αναποφάσιστων.
Το τελευταίο διάστημα βλέπουμε να επενδύουν στελέχη της Νέας Δημοκρατίας και της κυβέρνησης στον αντικομμουνισμό ή/και στην απαξίωση της Αριστεράς. Αποδίδει; Ο Α. Γεωργιάδης, π.χ, το κάνει ανελλιπώς, κάθε εβδομάδα, με τελευταίο επεισόδιο στη Νίκαια.
Τα στελέχη της ΝΔ και η κυβέρνηση αν θέλουν να πετύχουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για αυτούς στις εκλογές θα πρέπει να επενδύουν στην προσπάθεια για επίλυση των προβλημάτων των πολιτών και όχι σε οτιδήποτε άλλο. Διανύουν τη δεύτερη θητεία τους και τους πολίτες τους ενδιαφέρει το πως θα γίνει καλύτερη η ζωή τους. Σε αυτό θα κριθεί η κυβέρνηση.
Και η αντιπολίτευση; Το ΠΑΣΟΚ δεν καταφέρνει να βγει μπροστά, όσο και αν η ΝΔ χάνει και τα αριστερά κοινοβουλευτικά κόμματα σαν να έχουν βαλτώσει.
Το ΠΑΣΟΚ λίγους μήνες πριν κατέθεσε το κυβερνητικό του πρόγραμμα. Αντί να συζητάνε για αυτό και να προσπαθήσουν να το επικοινωνήσουν, βλέπουμε εσωκομματικές έριδες, ενδοσκόπηση και συζήτηση για ένα συνέδριο που ενώ θα έπρεπε να είναι αφετηρία στη μάχη για τις επόμενες εκλογές, τείνει να γίνει παράγοντας εσωστρέφειας. Όσο για τα κόμματα στα αριστερά του ΠΑΣΟΚ, εκτιμώ ότι βρίσκονται σε κατάσταση αναμονής περιμένοντας τις επόμενες κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα.
Ο οποίος Αλ. Τσίπρας επέλεξε να χαράξει έναν δικό του δρόμο έξω, αλλά και μαζί, με τον ΣΥΡΙΖΑ. Τραβάει;
Δεν νομίζω ότι είναι ακόμα ξεκάθαρος ο δρόμος που χαράσσει. Για παράδειγμα, από αυτό το έξω και μαζί με τον ΣΥΡΙΖΑ, δεν είναι σαφές το τι θέλει να κάνει. Προφανώς το επόμενο διάστημα θα ξεκαθαρίσει περισσότερο τα πράγματα. Σε κάθε περίπτωση το βιβλίο του -που αποτελεί και το βασικό του όχημα προς το παρόν- μιλάει για το χθες. Οι πολίτες ψάχνουν απαντήσεις για το αύριο.
Η Μ. Καρυστιανού ήταν(είναι;) ένα πρόσωπο ευρείας αποδοχής ως εκείνη που σήκωσε το κίνημα «Δεν έχω οξυγόνο». Ως πολιτικό πρόσωπο, που πλέον παίρνει θέση για διάφορα ζητήματα, κεντρίζει το ευρύτερο ενδιαφέρον και τη στήριξη; Πλέον τοποθετείται στον άξονα Δεξιά-Αριστερά;
Η Μαρία Καρυστιανού έχει κερδίσει τη συμπάθεια και την αλληλεγγύη των πολιτών γιατί έχασε το παιδί της. Από ένα πρόσωπο ευρείας αποδοχής λοιπόν όλα δείχνουν ότι γίνεται πολιτικό πρόσωπο πλέον. Και εκεί τα κριτήρια θα είναι προφανώς πιο αυστηρά. Όσο για το πού τοποθετείται στον άξονα αριστεράς-δεξιάς νομίζω ότι δεν την έχουν τοποθετήσει ακόμα οι ψηφοφόροι, παρά κάποιες σαφώς προσανατολισμένες δηλώσεις της. Όσο μιλάει περισσότερο πολιτικά, τόσο θα κρίνεται και πολιτικά και φυσικά θα τοποθετηθεί και στον συγκεκριμένο άξονα.
Ας δούμε την έρευνα για τη δημοκρατία. Φαίνεται πως οι Έλληνες ενδιαφέρονται για τα πολιτικά θέματα, όταν η πλειοψηφία δεν νιώθει ενταγμένη σε ένα κόμμα. Αυτή η αποπολιτικοποίηση που συζητούμε συχνά είναι μήπως ένας διαφορετικός τρόπος πολιτικής διεκδίκησης και έκφρασης, που δεν καταγράφεται ή αποτιμάται;
Δε θα έλεγα ότι πρόκειται για αποπολιτικοποίηση. Στην έρευνα βλέπουμε ότι οι Έλληνες συγκριτικά με τις άλλες 4 χώρες που μελετάμε συζητάνε για την πολιτική πολύ πιο συχνά. Αυτό που ισχύει όμως είναι ότι η σχέση τους με τα κόμματα, η ταύτιση δηλαδή των ψηφοφόρων με αυτά, έχει μειωθεί άρδην. Για αυτό, ενώ παλαιότερα σε όλη μας σχεδόν τη ζωή ψηφίζαμε συνήθως ένα μόνο κόμμα ή παράταξη, βλέπουμε ότι πλέον κάτι τέτοιο ισχύει μόνο για το 31,5%. Βέβαια όταν τα κόμματα μοιάζουν τόσο μεταξύ τους σε προγράμματα και θέσεις κάτι τέτοιο είναι και αναμενόμενο.
Παραπάνω από επτά στους δέκα δηλώνουν δυσαρεστημένοι για τον τρόπο που λειτουργεί η δημοκρατία και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς έχει πληγεί, όπως αναδείχθηκε.
Θα έλεγα ότι ο τίτλος που ταιριάζει περισσότερο είναι «Δημοκράτες, με απαιτήσεις για καλύτερη λειτουργία της δημοκρατίας». Έτσι εξηγώ ότι ενώ ένα τόσο μεγάλο ποσοστό δηλώνει δυσαρεστημένο από τη λειτουργία του πολιτεύματος, παράλληλα η Ελλάδα είναι πρώτη μεταξύ αυτών των πέντε χωρών στην ερώτηση για το εάν «παρά τα προβλήματά της, δεν υπάρχει καλύτερο πολίτευμα από την δημοκρατία». Δυσαρεστημένοι μεν, δημοκράτες δε.
Πολύ συχνά λέμε «έχουμε Χούντα» ή «αυτά ούτε στη Χούντα δεν γίνονταν», χωρίς μεγάλο μέρος του πληθυσμού πια να έχει ένα βίωμα δικτατορικού καθεστώτος. Καταγράφονται ισχυρά ποσοστά πολιτών που δεν θεωρούν την ακροδεξιά απειλή για τη δημοκρατία. Αυτό σημαίνει κανονικοποίηση της ακροδεξιάς και επομένως και εδραίωσή της στο κομματικό σύστημα;
Ας μείνω στα δεδομένα. Από τις πέντε αυτές χώρες, οι Έλληνες διαφωνούν περισσότερο από όλους με την άποψη «ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η δικτατορία είναι ίσως προτιμότερη από τη δημοκρατία» και στο «αν υπήρχε ένας ικανός και αποτελεσματικός ηγέτης, δε θα με ενοχλούσε αν περιόριζε τα δημοκρατικά δικαιώματα και δεν έδινε λογαριασμός στους πολίτες για τις πράξεις του». Παράλληλα είμαστε εκείνοι που ανησυχούμε περισσότερο για την άνοδο της άκρας δεξιάς.
Τι είναι δημοκρατία για τους πολίτες;
Δημοκρατία είναι το να λειτουργούν αποτελεσματικά οι θεσμοί, να αισθάνεται κανείς ότι μπορεί με την ψήφο του να επηρεάσει τα πράγματα, να νιώθει ότι έχει την ελευθερία να εκφράσει τις απόψεις του. Και φυσικά το αίσθημα δικαιοσύνης.
