Έρευνα για τη Δημοκρατία σε Ελλάδα, Γαλλία, Σουηδία, Ρουμανία και Ηνωμένο Βασίλειο

του Πέτρου Ιωαννίδη και της Αναστασίας Θωμά

Οικονομική κατάσταση και πολιτική ενασχόληση

Σχετικά με την προσωπική οικονομική κατάσταση, οι πολίτες δηλώνουν κυρίως δυσαρεστημένοι στην Ελλάδα (55%), στη Ρουμανία (42,4%) και τη Σουηδία (40,1%). Αντίθετα, υψηλότερα ποσοστά ικανοποίησης καταγράφονται στο Ηνωμένο Βασίλειο (57,2%) και τη Γαλλία (44,5%).

Αναφορικά με την πολιτική ενασχόληση, οι πολίτες που δηλώνουν ότι συζητούν πολιτικά θέματα «συχνά» με τον περίγυρό τους εντοπίζονται σε υψηλότερο ποσοστό στην Ελλάδα (40,6%). Στις υπόλοιπες χώρες, τα υψηλότερα ποσοστά συγκεντρώνονται στην επιλογή «περιστασιακά», με πρώτη τη Σουηδία (47,7%), ακολουθούμενη από το Ηνωμένο Βασίλειο (45%), τη Γαλλία (44,5%) και τη Ρουμανία (42,8%).

Εκλογική συμπεριφορά και εγγύτητα στα κόμματα

Ως προς την εγγύτητα με το κόμμα που ψήφισαν στις τελευταίες εθνικές εκλογές, υψηλότερα ποσοστά πολιτών που δηλώνουν ότι αισθάνονται «πολύ & αρκετά» κοντά καταγράφονται στη Σουηδία (63,4%), τη Γαλλία (53,2%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (51,1%). Αντιθέτως, στην Ελλάδα η πλειοψηφία δηλώνει ότι αισθάνεται «όχι και τόσο & καθόλου» κοντά στο κόμμα που ψήφισε (55,2%), ενώ αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στη Ρουμανία (53%).

Σε ό,τι αφορά στη σταθερότητα της ψήφου, η πλειοψηφία των πολιτών δηλώνει ότι κάνει διαφορετικές επιλογές ανάλογα με την περίσταση. Το υψηλότερο ποσοστό καταγράφεται στη Ρουμανία (63,9%), ακολουθεί η Ελλάδα (61,3%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (54,1%), ενώ στη Σουηδία το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται σε 48,8%. Στη Γαλλία, οι απαντήσεις εμφανίζονται πιο μοιρασμένες, με το 47,1% να δηλώνει ότι κάνει διαφορετικές επιλογές ανάλογα με την περίσταση και το 43,6% να δηλώνει ότι ψηφίζει πάντα το ίδιο κόμμα.

Στάσεις απέναντι στη δημοκρατία και σε αυταρχικά καθεστώτα

Η άποψη ότι, παρά τα προβλήματά της, δεν υπάρχει καλύτερο πολίτευμα από τη δημοκρατία συγκεντρώνει υψηλά ποσοστά συμφωνίας και στις πέντε χώρες (μέσος όρος[i] 5 χωρών: 71,9% συμφωνία έναντι 20,9% διαφωνίας). Συγκεκριμένα, συμφωνεί το 78,8% στην Ελλάδα, το 74,6% στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 71,2% στη Σουηδία, το 68% στη Ρουμανία και το 67,1% στη Γαλλία. Το υψηλότερο ποσοστό διαφωνίας καταγράφεται στη Ρουμανία (27,1%) και το χαμηλότερο στην Ελλάδα (16,3%).

Η ικανοποίηση, ωστόσο, από τον τρόπο που λειτουργεί η δημοκρατία στην κάθε χώρα καταγράφει σημαντικές διαφοροποιήσεις. Στον γενικό μέσο όρο των χωρών αυτών, το 56,8% των ερωτηθέντων δηλώνει δυσαρεστημένο, ενώ το 40% εμφανίζεται ικανοποιημένο. Η Ελλάδα παρουσιάζει την πιο αρνητική εικόνα, καθώς το 76% των πολιτών δηλώνει δυσαρεστημένο και μόλις το 22,7% ικανοποιημένο. Παρόμοια τάση υψηλής δυσαρέσκειας παρατηρείται στη Γαλλία με 67,6% και στη Ρουμανία με 66,3%. Αντίθετα, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι οι μόνες χώρες όπου η ικανοποίηση υπερτερεί της δυσαρέσκειας, με ποσοστά 64,1% και 53,2% αντίστοιχα.

Σχετικά με την άποψη ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η δικτατορία είναι ίσως προτιμότερη από τη δημοκρατία, η πλειοψηφία των πολιτών διαφωνεί σε όλες τις χώρες με τον μέσο όρο διαφωνίας των πέντε χωρών να διαμορφώνεται στο 73,5%. Συγκεκριμένα, διαφωνεί το 79,9% στην Ελλάδα, το 75% στη Σουηδία, το 74,8% στη Γαλλία, το 70,9% στο Ηνωμένο Βασίλειο και το 66,8% στη Ρουμανία. Η υψηλότερη αποδοχή αυτής της άποψης παρατηρείται στη Ρουμανία με 29,8% και η χαμηλότερη στην Ελλάδα με 16,6%.

Σε ό,τι αφορά στην αποδοχή ενός ικανού και αποτελεσματικού ηγέτη που θα περιόριζε τα δημοκρατικά δικαιώματα και δεν θα λογοδοτούσε στους πολίτες, η πλειοψηφία στο σύνολο διαφωνεί (μέσος όρος: 68,9%). Τα ποσοστά διαφωνίας ανέρχονται σε 81,2% στην Ελλάδα, 70,4% στη Σουηδία, 65,9% στη Γαλλία, 65,3% στο Ηνωμένο Βασίλειο και 61,8% στη Ρουμανία. Τα ποσοστά συμφωνίας στη Ρουμανία είναι τα υψηλότερα (35,2%) και στην Ελλάδα τα χαμηλότερα (16%).